Pas connecté ? Kevreañ
Ou bien nous contacter pour accéder au contenu

Kentel

Dans la leçon précédente, nous avons rencontré la particule verbale O qui précède un verbe à l’infinitif et cause les mutations mixtes. On se rappelle aussi que O devient OC’H devant une voyelle :

Petra eo bet Yann oc’h ober er c’harrdi ? Qu’est-ce que Yann est allé faire dans le garage ?

Aujourd’hui, nous utilisons le même procédé afin d’apporter une extension verbale à un complément d’objet direct. Dans le cas présent, c’est ce complément qui est le sujet du verbe précédé de O. Ce complément peut être un pronom mais aussi la préposition A utilisée en tant que pronom.

Considérons les deux phrases suivantes :
Gwelet em eus Yann. J’ai vu Yann.
Yann zo bet o redek. Yann est allé courir.

La fusion des deux actions, rendant ainsi la simultanéité, se fera en disant :
Gwelet em eus Yann o redek. J’ai vu Yann (qui était en train de) courir.
Ainsi ces phrases comporteront simultanément deux acteurs distincts et donc deux actions différentes.

La phrase est structurée comme suit :
VERBE + complément d’objet direct + O + VERBE

VERBE + SUJET COD PARTICULE VERBALE VERBE
gwelet em eus Yann o redek

Sans oublier la mutation après O :


Voici quelques verbes que l’on pourra utiliser en suivant cette structure :
Kavout, gwelet, klevet, sellet ouzh, selaou, filmañ, fotografiañ, tresañ, livañ, taolenniñ, skeudenniñ, diskouez, enrollañ, santout, remerkañ, damwelet, spurmantañ, kroaziañ, tapout, sourpren, degouezhañ/erruout gant

Vous vous souvenez de la particule a/eus et de sa conjugaison. Ils nous serviront ici de pronoms personnels compléments.

a/eus
me ac’hanon moi
te ac’hanout toi
anezhañ lui, le
hi anezhi elle, la
ni ac’hanomp nous
c’hwi ac’hanoc’h vous
int anezho (ou anezhe) ils, elles, les

Adlavaret

Selaouet em eus honnezh o kanañ. Je l’ai écoutée chanter.
Gwelet em eus anezhi o tañsal ivez. Je l’ai vue danser aussi.
N’hon eus ket gwelet ar c’hazh o vont. Nous n’avons pas vu le chat partir.
Piv en deus fotografiet an dud-se o labourat ? Qui a photographié ces gens en train de travailler ?
Piv en deus filmet da vugale o redek ? Qui a filmé tes enfants en train de courir ?
Hiziv he deus enrollet he mamm-gozh o kanañ. Aujourd’hui elle a enregistré sa grand-mère en train de chanter.
Hiziv he deus kroaziet hec’h amezeien o tistreiñ. Aujourd’hui elle a croisé son voisin en train de revenir.
Kavet ho peus anezho o kousket en disheol ? Vous les avez trouvés en train de dormir à l’ombre ?
Tapet ho peus anezho o laerezh ur c’harr-tan ? Vous les avez attrapés en train de voler une voiture ?
Gwelet o deus ac’hanomp o vale e kêr. Ils nous ont vu nous promener en ville.
Gwelet o deus ac’hanomp o c’hortoz dirak an ti-bank ? Elles nous ont vus attendre devant la banque ?
Na selaouit ket an dud-se o komz ! N’écoutez pas ce gens parler.
Na sellit ket ouzh an dud-se o labourat ! Ne regardez pas ces gens travailler.
Yann en deus klevet ur bleiz o yudal. Yann a entendu un loup hurler.
Piv en deus klevet anezhañ o yudal ? Qui l’a entendu hurler ?

Poelladennoù

Poelladenn 1

Fusionner les phrases suivant le modèle :

Pelec’h ho peus kavet ar c’hazh + ar c’hazh zo bet o kousket
= pelec’h ho peus kavet ar c’hazh o kousket ?

1.

Hiziv em eus gwelet anezhi + hi zo bet o c’hoarzhin.

Hiziv em eus gwelet anezhi o c’hoarzhin.

2.

N’ho peus ket klevet ac’hanon + me zo bet o komz ?

N’ho peus ket klevet ac’hanon o komz ?

3.

Fotografiet he deus ur paotr + eñ zo bet o tañsal.

Fotografiet he deus ur paotr o tañsal.

4.

Sellet en deus Olier ouzh e vugale + int zo bet o c’hoari.

Sellet en deus Olier ouzh e vugale o c’hoari.

5.

N’ez peus ket selaouet anezho + int zo bet o lâret barzhonegoù ?

N’ez peus ket selaouet anezho o lâret barzhonegoù ?

6.

Pelec’h ez peus enrollet ho moereb + hi zo bet o kanañ brav ?

Pelec’h ez peus enrollet ho moereb o kanañ brav ?

7.

N’ho peus ket santet un dra bennak + an dra-se zo bet o tont ?

N’ho peus ket santet un dra bennak o tont ?

8.

Kroaziet em eus Soaz + hi zo bet o vont da labourat.

Kroaziet em eus Soaz o vont da labourat.

9.

Degouezhet on gant Yann + eñ zo bet o vont d’ar gêr.

Degouezhet on gant Yann o vont d’ar gêr.

10.

Tapet o deus hennezh + hennezh zo bet o c’h ober reuz.

Tapet o deus hennezh oc’h ober reuz.

11.

Filmet em eus tad Erwan + eñ zo bet o walc’hiñ e garr-tan.

Filmet em eus tad Erwan o walc’hiñ e garr-tan.

12.

N’ez peus ket gwelet netra + an dra-se zo bet o lugerniñ ?

N’ez peus ket gwelet netra o lugerniñ ?

Evit mont pelloc’h

Remarque remarquable 1 :
Pour exprimer que quelqu’un est en train de faire quelque chose à un moment donné, on utilise facilement cette tournure infinitive :

Ur c’hazh o viaoual. - un chat (qui est) en train de miauler.
Ur vaouez o kelenn. - une femme (qui est) en train d’enseigner.
Ar paotr o vutunat. - le garçon (qui est) en train de fumer.
Ar plac’h o komz brezhoneg. - la fille (qui est) en train parler breton.

Remarque remarquable 2 :
Quand on dit : piv zo bet o tañsal er fest-noz ? Qui est allé danser au fest-noz ? on évoque, simplement, la présence passée de quelqu’un au fest-noz ainsi qu’une action réalisée dans ce même lieu. Il ne s’agit pas nécessairement d’un vrai déplacement, même si on le suppose. On aurait peu dire : piv en deus dañset er fest-noz? Qui a dansé au fest-noz ? Prenons la phrase Yann zo bet o sellet ouzh an tele er saloñs. Elle nous dit simplement que Yann a passé du temps à regarder la télévision dans le salon.

Ha goût a rit ?

Le Catholicon, premier dictionnaire trilingue du monde est en breton, latin, français!

Il est rédigé en 1464 par un clerc tregorrois, Jehan Lagadeuc et imprimé en 1499 à Tréguier par Jehan Calvez. Le but de Lagadeuc était de fournir un outil d’apprentissage du latin aux futurs clercs bretons entrant au collège.
Une copie du manuscrit original - soit 131 folio dont il manque un tiers de feuillets - est conservée à la Bibliothèque nationale.
On retrouve deux exemplaires de cet incunable à la bibliothèque de Quimper, par exemple.

Vous pouvez le retrouver en ligne ici :

https://www.catholicon.net/index.html

Geriaoueg

Voici les nouveaux mots que vous avez appris lors de cette leçon.

damwelet entrevoir
degouezhañ/erruout gant survenir, arriver
diskouez montrer
enrollañ enregistrer
filmañ filmer
fotografiañ photographier
gwelet voir
kavout trouver
klevet entendre
kroaziañ croiser
livañ peindre
ober faire
redek courir
remerkañ remarquer
santout sentir
selaou écouter
sellet ouzh regarder (contre)
skeudenniñ imager
sourpren surprendre
spurmantañ apercevoir
taolenniñ dépeindre
tapout attraper, prendre
tresañ dessiner
karrdi, (pl. karrdioù) garage